Van veerkracht naar daadkracht: omgaan met keuzes, verandering en toekomstvragen

Bewust kiezen is minder vanzelfsprekend dan we denken

De aftrap van de dag werd verzorgd door Joep van Deudekom en Rob Urgert, die op scherpe en toegankelijke wijze stilstonden bij onze besluitvorming. Hoe zuiver zijn de keuzes die we, naar eigen idee, doordacht maken? Aan de hand van vragen, voorbeelden en oefeningen werd zichtbaar hoe sterk ons denken en handelen wordt beïnvloed door onbewuste processen, aannames en framing. We bleken verrassend snel eigenschappen toe te kennen op basis van context en uitstraling, terwijl de inhoud objectief gelijkwaardig is. Dat inzicht riep een wezenlijke vraag op: hoe bewust zijn onze keuzes eigenlijk? In ons werk, in ons leiderschap en in de manier waarop we richting geven aan onderwijs?

Toekomstdenken door te doen

Vanuit deze reflectie verschoof de focus naar de toekomst. In leercirkels werd gewerkt met LEGO Serious Play, een methodiek die denken via doen stimuleert. Door te bouwen en hierover met elkaar in gesprek te gaan, ontstonden gedeelde beelden over wat er op ons afkomt en wat dat vraagt van scholen, teams en individuen. Welke uitdagingen zien we? Welke kwaliteiten en structuren zijn nodig om daarop in te spelen? En hoe verhouden we ons tot elkaar in dat geheel?
Het werken met LEGO maakte abstracte vraagstukken concreet en bracht verschillende perspectieven samen. Niet om direct tot oplossingen te komen, maar om gezamenlijk betekenis te geven aan wat ‘toekomstbestendig’ zijn eigenlijk inhoudt.

De arbeidsmarkt als systeemvraagstuk

Na deze verkenning van mogelijke toekomsten nam Bart Götte iedereen mee in de bredere maatschappelijke context. Hij schetste hoe de manier waarop werk is georganiseerd tegen zijn grenzen aanloopt. De arbeidsmarkt wordt structureel krapper, met grote gevolgen voor sectoren als onderwijs, zorg en overheid.
Bart sprak over de ‘kaasstolp’ waarin deze sectoren zich bevinden: relatief gesloten systemen met hoge instapdrempels en beperkte doorstroom. Veel energie gaat nu naar het in stand houden van het bestaande, terwijl de echte vraag is hoe we werk anders kunnen organiseren. Minder denken in functies en vacatures, meer in taken, talenten, scholing en randvoorwaarden die maken dat mensen duurzaam en met plezier kunnen bijdragen. De kernvraag daarbij: hoe blijven we wendbaar en productief in een context die fundamenteel verandert?

Doorbreek conventies

Die vraag vormde de brug naar het laatste onderdeel van de dag: het doorbreken van conventies. In groepen werd onderzocht welke vaste ideeën en structuren ons helpen, maar welke ons misschien ook beperken. Wat houden we in stand omdat we het altijd zo doen? En wat zou er kunnen ontstaan als we bepaalde aannames loslaten? De ideeën die werden verkend – zoals het herdenken van bestaande structuren, samenwerking over organisatiegrenzen heen of andere vormen van inzet en mobiliteit – riepen zichtbaar ongemak op. Tegelijkertijd werd juist daar voelbaar waar ruimte zit voor beweging. Niet omdat alles anders moet, maar omdat veerkracht pas daadkracht wordt wanneer we bereid zijn het gesprek aan te gaan over wat wringt.

Van reflectie naar beweging

Dag één van de directie-tweedaagse liet zien dat veerkracht meer is dan volhouden. Het vraagt om bewustzijn, om het gezamenlijk verkennen van toekomstbeelden en om de moed om bestaande patronen ter discussie te stellen. Zo ontstaat ruimte om vandaag al stappen te zetten richting morgen. Over dag twee, waarin deze beweging verder werd verdiept, delen we later meer.

‍