Zorg voor elkaar begint bij samenwerken met ouders en de keten

Wat een kind thuis meemaakt, werkt door in de klas. En wat er op school gebeurt, werkt thuis door. Daarom is het samenwerken met ouders, nauw verbonden met goed onderwijs. Die verwevenheid vraagt om vakmanschap, niet om trucjes of protocollen. Een nieuw vakgebied, dat ook wel 'parentagogiek' genoemd wordt.

De gemiddelde ouder bestaat niet

Volgens Joyce Poiesz, programmaleider 'Samen Professionaliseren' van Thomas More Hogeschool, gaan sommige scholen nog uit van een fictieve 'gemiddelde ouder'. In de praktijk ontmoet je juist allerlei soorten ouders of belangrijke personen van invloed op het leven van het kind. Ouders die vanzelf aansluiten, juist uitgenodigd willen worden of niet komen. Of ouders met stress, taalbarrières of culturele verschillen. Er bestaat geen uniforme, 'gemiddelde' ouder, dus schiet een generieke aanpak per definitie tekort. Een effectief partnerschap tussen school en gezin vraagt om maatwerk dat past bij de verschillende achtergronden, draagkracht en verwachtingen van ouders.

Poiesz stelt dat we binnen het onderwijs het oudercontact niet meer moeten zien als een persoonsafhankelijke vaardigheid ('zij kan dat gewoon goed'), maar als professioneel handelen binnen een team. 'Lastige situaties kun je niet afdoen als individueel falen, wel bespreken als gezamenlijke leervraag. Zo wordt zorg voor elkaar ook zorg voor collega's.'

Minder oordeel, meer professionele ruimte

Ook heeft het te maken met de term 'ouderbetrokkenheid', die niet helemaal correct is. Poiesz: 'Het helpt om te stoppen met de vraag of een ouder 'betrokken genoeg' is. Alle ouders zijn betrokken bij hun kind. De echte vraag is: hoe ga jij als professional om met verschillen in verwachtingen, emoties en perspectieven? En zijn er meer betrokkenen als learning partner in te zetten voor het kind dan alleen de ouders, bijvoorbeeld de sportleraar of oma?' Precies dát vraagt om een andere houding. Niet de ouders overtuigen of corrigeren. Wel begrijpen, begrenzen en afstemmen.

Samen sta je sterker dan alleen

Poiesz gaat verder: 'Onderwijs doe je niet alleen. Toch ervaren veel professionals dat wel zo.' En dat terwijl afgestemde samenwerking met collega's, ondersteunend personeel, ouders en externe partners, ruimte en lucht geven. Wanneer rollen duidelijk zijn en verwachtingen worden gedeeld, hoef je niet alles zelf te dragen. 'Samenwerken betekent dat je bewuster afstemt: wie beslist waarover, wie heeft welke expertise en hoe houden we het kind centraal?' Die samenwerking vraagt ook om een gedeelde taal. Met ouders, collega's en binnen de bredere keten rondom het kind. Besluiten neem je niet vóór ouders en kinderen, maar mét hen.

Van visie naar vakmanschap

Zorg voor elkaar vraagt om bewust professioneel handelen. Dat is geen kwestie van karakter of talent. 'Samenwerken met ouders, omgaan met verschillen, grenzen stellen en verbinding houden: dat zijn vaardigheden die je kunt ontwikkelen. Net als didactiek of pedagogiek.' Vanuit die overtuiging ontwikkelt Thomas More Academie opleidingen en trainingen die onderwijsprofessionals hiermee ondersteunen. Niet om ouders en externe partners te veranderen, wel om professionals steviger in hun rol te laten staan. Bijvoorbeeld met de training 'Vanuit zelfvertrouwen communiceren met ouders' waar de focus ligt op gesprekken die soms spanning oproepen. Poiesz: 'Hier leer je hoe je keuzes maakt in communicatie, regie houdt en emoties hanteert, zonder de relatie te verliezen.'

Samenwerken doe je niet alleen

Ook de training 'Samenwerken met kind, ouders en de keten' sluit nauw aan bij dit thema. 'Hierin staat het bewust en gelijkwaardig samenwerken centraal: met collega's, met ouders, met kinderen en eventueel met externe partners. Wie doet wat? Waar ligt de verantwoordelijkheid? En hoe neem je beslissingen samen, zonder dat rollen vervagen?'

Inclusie

Het onderwerp heeft ook raakvlakken met inclusie en kansengelijkheid. Poiesz: 'Bij de training 'Inclusief gedrag' leren we onderwijsprofessionals gedrag te begrijpen, en niet te zien als een probleem dat 'opgelost' moet worden. Dat maakt dat zorg gedeeld wordt. En in 'Talige diversiteit in de klas' staat het werken met meertalige leerlingen en hun ouders centraal. Door aandacht te hebben voor taal, cultuur en identiteit voelen leerlingen zich gezien, ouders voelen zich erkend en de samenwerking wordt gelijkwaardiger."

Zorg voor elkaar, professioneel vormgegeven

Zorg voor elkaar is geen extra taak. Het is een wezenlijk onderdeel van samen professioneel handelen. Poiesz: 'Als we willen dat kinderen zich veilig en gezien voelen, moeten we ook zorgen voor de mensen om hen heen. Dat begint bij hoe we samenwerken. Met ouders, met collega's én met elkaar.'

‍